Marka Tescili Nasıl Yapılır, Ne Kadar Sürer?

Neden tescil?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), tescilli marka sahibine markasını izinsiz kullananlara karşı geniş haklar tanır (SMK m.7, m.29 vd.). Tescilsiz markalar tamamen korumasız değildir: Önceki kullanıma dayalı itiraz (SMK m.6/3) ve haksız rekabet hükümleri (TTK m.54 vd.) gibi yollar bulunur. Ancak bu yollarda kullanımı ispat etmek gerekir ve koruma daha sınırlıdır. Ticaret unvanı ise ticaret siciline tescil ile ayrıca korunur; unvan tescili marka tescili yerine geçmez.

Adım adım başvuru süreci

1. Ön araştırma

Başvurudan önce aynı veya benzer markaların tescilli ya da başvurusunun yapılmış olup olmadığı TÜRKPATENT veri tabanında araştırılmalıdır. Bu adım zorunlu değildir; ancak ret ve itiraz riskini öngörmek için önemlidir.

2. Sınıf seçimi ve başvuru

Mal ve hizmetler uluslararası Nice sınıflandırmasına göre belirlenir. Koruma yalnızca seçilen sınıflardaki mal ve hizmetler için geçerlidir; bu nedenle fiilen kullanılan ve yakın gelecekte kullanılacak alanlar dikkatle seçilmelidir. Başvuru elektronik ortamda yapılır ve resmi ücretler ödenir. Başvuru tarihi, rüçhan ve öncelik açısından önemlidir.

3. Kurum incelemesi

Kurum başvuruyu şekli eksiklikler ve mutlak ret nedenleri (SMK m.5) bakımından inceler. Ayırt edici niteliği olmayan, malın cinsini veya niteliğini tanımlayan, yanıltıcı ya da kamu düzenine aykırı işaretler reddedilir. Ayrıca önceden tescilli veya başvurusu yapılmış aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer markalar da Kurum tarafından re'sen dikkate alınır.

4. Bültende ilan ve itiraz (2 ay)

İncelemeyi geçen başvuru Resmi Marka Bülteni'nde yayımlanır. Yayım tarihinden itibaren 2 ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilir (SMK m.18). Önceki hak sahipleri, nispi ret nedenlerine (SMK m.6) dayanarak itiraz ederler.

5. Tescil

İtiraz yapılmazsa veya itirazlar reddedilirse marka tescil edilir, sicile kaydedilir ve tescil belgesi düzenlenir. Kurum kararlarına karşı YİDK'ya (Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu) itiraz edilebilir; nihai kararlara karşı ise Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabilir.

Ne kadar sürer?

Süre her dosyada farklıdır. İtiraz ve eksiklik olmayan başvurular, Kurum'un iş yüküne bağlı olarak birkaç ay ile bir yıl arasında sonuçlanabilir. Kısmi ret, üçüncü kişi itirazı, YİDK incelemesi veya dava gibi durumlarda süreç bir yılı ve daha fazlasını bulabilir. Bu nedenle kesin bir süre vermek doğru değildir.

Koruma süresi ve yenileme

Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve 10'ar yıllık dönemlerle yenilenebilir (SMK m.23). Yenileme, koruma süresinin bittiği ay sonundan önceki 6 ay içinde yapılmalıdır; bu süre kaçırılırsa ek ücretle 6 aylık ek süre tanınır.

Tescilden sonra

Tescil, markanın kendiliğinden korunacağı anlamına gelmez. Bültende yayımlanan yeni başvuruları düzenli izlemek ve benzer başvurulara süresinde itiraz etmek marka sahibinin görevidir. Aksi halde benzer markalar tescil edilebilir ve sonradan hükümsüzlük davası gerekebilir.

Kullanım zorunluluğu

Tescil tarihinden itibaren 5 yıl içinde haklı bir neden olmaksızın Türkiye'de kullanılmayan veya kullanımı 5 yıl kesintiye uğrayan marka, talep üzerine iptal edilebilir (SMK m.9). Kullanım delillerinin (fatura, katalog, reklam) saklanması yararlıdır.

Başvuru öncesi dikkat edilecek ek noktalar

Marka seçerken yalnızca TÜRKPATENT kayıtlarına değil, piyasada fiilen kullanılan benzer işaretlere de bakmak yararlıdır; tescilsiz ama uzun süredir kullanılan bir işaret sahibi, önceki kullanımına dayanarak itiraz edebilir. Logo ve kelime unsurunun ayrı ayrı mı, birlikte mi başvurulacağı da önemlidir: Kelime markası daha geniş koruma sağlayabilir, şekil unsuru ise görsel kimliği korur. Başvurudaki mal ve hizmet listesi sonradan genişletilemez; yeni alanlar için yeni başvuru gerekir. Yurt dışında da faaliyet planlanıyorsa Madrid Protokolü üzerinden uluslararası başvuru seçeneği değerlendirilebilir; Türkiye'deki başvuru buna temel oluşturabilir. Tescil sürecinde Kurum'dan gelen eksiklik yazılarına verilen sürede cevap verilmezse başvuru geri çekilmiş sayılabilir; bu nedenle tebligatların takibi önemlidir. Resmi ücretler her yıl güncellenir; güncel tarifeye Kurum'un internet sitesinden bakılmalıdır.

Pratik kontrol listesi

1. TÜRKPATENT veri tabanında benzerlik araştırması yapın.
2. Markanın ayırt edici olup olmadığını değerlendirin (salt tanımlayıcı ifadelerden kaçının).
3. Faaliyetinize uygun Nice sınıflarını ve mal/hizmetleri belirleyin.
4. Başvuruyu yapın ve başvuru tarihini kaydedin.
5. Kurum yazılarını ve bülten yayımını takip edin.
6. Kendi markanıza benzer başvuruları bültende izleyin; gerekirse 2 ay içinde itiraz edin.
7. Tescil sonrası kullanım delillerini saklayın.
8. 10 yıllık yenileme tarihini takvime işleyin.

Sık sorulan sorular

Tescilsiz marka hiç korunmaz mı?

Korunur ama sınırlı biçimde. Önceki kullanıma dayalı itiraz (SMK m.6/3) ve haksız rekabet hükümleri uygulanabilir; ancak kullanımın ispatı gerekir.

İlan süresi ne kadar?

Resmi Marka Bülteni'nde yayımdan itibaren 2 aydır (SMK m.18).

Marka tescili kaç yıl geçerli?

Başvuru tarihinden itibaren 10 yıl; 10'ar yıllık dönemlerle yenilenebilir.

Ticaret unvanım tescilliyse ayrıca marka tescili gerekir mi?

Ticaret unvanı ticaret sicilinde korunur; ancak mal ve hizmetler için marka koruması sağlamaz. Marka olarak kullanılacaksa ayrıca tescil önerilir.